Rikus Spithorst - Demonstratierecht?

Om half twaalf in de avond loopt een meneer op de kruising van de Industrieweg met de Machinestraat rond te scharrelen met een zwart jack, een bivakmuts, een plunjezak en een breekijzer. Oom agent pakt die meneer op zodat hij op het bureau mag uitleggen wat hij aan het doen was, ’s avonds laat op een industrieterrein  met al die inbrekersmaterialen. Geen zinnig mens zal iets gaan lopen roepen over de vrijheid van kledingkeuze.

Demonstranten trekken, onherkenbaar gemaakt door bivakmutsen en in het bezit van verfbommen, stokken, illegaal vuurwerk en zelfs een klauwhamer door de binnenstad van Den Haag. De burgemeester had vooraf aan de demonstranten duidelijk gemaakt dat gezichtsbedekking verboden was, en dat verbod wordt dus genegeerd. De politie maakt daarom een eind aan de demonstratie. Tot mijn verbazing stellen sommige mensen, die ik op zich als weldenkend beschouw, dat de vrijheid van demonstratie in het geding is.  Dat zelfs de democratie gevaar loopt.

Ik vind dat onbegrijpelijk. We hebben in ons land het recht van demonstratie, maar aan ieder “recht” zit een grens. Waar die grens ligt? Waar de redelijkheid ophoudt. Een van de, op democratische wijze door ons democratisch gekozen parlement bepaalde, grenzen is, dat demonstranten zich niet onherkenbaar mogen maken door bijvoorbeeld bivakmutsen of integraalhelmen. Voorts kan een demonstratie worden beëindigd wanneer de openbare orde in het geding is. Ook die regel is op democratische wijze tot stand gekomen. Er is werkelijk niets mis met het besluit om een einde te maken aan een demonstratie van mensen die bivakmutsen dragen, en blijkens de meegebrachte verfbommen, stokken, vuurwerk en klauwhamer weinig goeds in de zin hebben. En nee, dat heeft nul komma niets te maken met schending van het demonstratierecht of van de democratie. En nee, ook niet met censuur.

Overigens gaat ook het argument dat demonstranten zich onherkenbaar zouden mogen maken omdat de Mobiele Eenheid dat ook mag, evenmin op. Nogmaals: dat verbod voor demonstranten op onherkenbaar maken is democratisch in onze wetten vastgelegd. En de Mobiele Eenheid is niet onherkenbaar. Die mensen dragen logischerwijze helmen en doorzichtige gezichtsbeschermers. Dat is wat anders dan onherkenbaar maken. De enige politiemensen die bij mijn weten (en correct me if I’m wrong) bivakmutsen dragen, zijn leden van arrestatieteams. En dat is ook logisch. Zij slaan criminelen van het ergste soort in de boeien, dus is identiteitsbescherming alleszins te billijken.

Een andere reden om een demonstratie te verbieden, is dat de demonstratie buitenproportionele hinder, onrust of overlast zou veroorzaken. Om die reden vind ik dat demonstraties tijdens Sinterklaasactiviteiten best mogen worden verboden. Dat staat los van de discussie over de kleur van Zwarte Piet. Die discussie kan wat mij betreft 50 weken per jaar worden gevoerd, en dat mag wat mij betreft ook best op hoge toon. Maar die twee weken dat het een kinderfeest is, láát dat dan. Het is aan de Gemeentebesturen om te beslissen op wat voor wijze de intocht van Sinterklaas vorm wordt gegeven. Ook dat is een democratisch proces. Niet met de keuze van het Gemeentebestuur eens? Stap naar de (kortgeding)rechter. Maar verknal niet het feest voor kinderen van 3 of 5 jaar oud. Dat gaat echt te ver.

En nee, bij een verboden anti-zwartepietdemonstratie een beetje rukken en trekken aan een arrestant (wegens belediging aangehouden door de politie, waarna anderen proberen de arrestant aan die arrestatie te onttrekken) is geen plezierig gezicht. Maar wanneer een agent iemand aanhoudt en zegt dat diegene mee moet naar het bureau, dan zij dat zo. Agenten die onterecht of te hardhandig iemand arresteren, moeten zich gewoon verantwoorden, en indien nodig zelfs voor de strafrechter, dus de rechtsstaat is gewaarborgd.

En laten we wel wezen. In mijn rol als reizigersbelangenbehartiger bereik ik het meeste door het schrijven van een pittige brief. Het voeren van een lastig gesprek. De media inschakelen of een valse column schrijven. Niet door de staatssecretaris van spoorwegzaken een blauw oog te slaan, of de directeur van een spoorwegmaatschappij een gebroken neus. Al ben ik het nog zo oneens met het veelal ronduit stompzinnige beleid dat ze voeren. Geweld is gewoon niet okee. Het heeft geen nut, en het zit niet in mijn karakter.

En tot slot nog even over die demonstranten in Den Haag. Zij demonstreerden tegen het oprukkende fascisme en racisme, en ik ben het van harte eens met hun standpunten. Maar geweld keur ik dus af. En dat geweld impliciet rechtvaardigen met onjuiste argumenten tegen het ingrijpen door de overheid doet hun zaak geen goed. Dan blijven ze toch een beetje steken in de sfeer van vernielde tankstations en brandstichtingen in huizen van ambtenaren. De broodnodige goodwill van een veel groter deel van de Nederlandse bevolking verkrijgen ze daarmee niet. En dat is best jammer.