4 feb 2017

   FraLa - Grenzeloos optimisme

Met Frank Ankersmit ben ik het niet eens. Met wie niet, Frank Ankersmit? Nooit van gehoord. Toegegeven, ik ook niet, maar deze hoogleraar en lijstduwer voor Forum voor Democratie schrijft in NRC Handelsblad van afgelopen weekeind over democratie en verdedigt populisme. Als emeritus hoogleraar intellectuele geschiedenis en geschiedtheorie zou je verwachten dat de man enig recht van spreken heeft. En dat is natuurlijk ook zo. Vaak wordt beweerd dat geschiedenis zo boeiend is, omdat men er van kan leren. Mijn standaardreactie is: “Het enige dat de geschiedenis ons leert, is dat wij van de geschiedenis niets hebben geleerd.” Ik overdrijf enigszins, maar ik ben toch bang dat geschiedkundigen een heel waslijst aan voorvallen kunnen ophoesten waarbij vastgesteld moet worden dat mijn reactie niet volledig onzin is. Simpel voorbeeld: Wisten Hitler en zijn staf niet dat Napoleon zich had vertild door Rusland aan te vallen. Vast wel, maar lekker eigenwijs zijn en dezelfde fout maken.

Als ik de kern van het betoog van deze hoogleraar goed begrijp, hebben we de keus uit twee soorten volksvertegenwoordiger.

A: Optredend als advocaat voor de kiezer

B: Optredend als wijze rechter die het landsbelang laat prevaleren boven hetgeen waaraan de kiezer in eerste instantie de voorkeur zou geven. (Waarmee het belang van de kiezer volgens mij uiteindelijk nog meer is gediend.)

Wilders en Trump zouden voorstander zijn van democraat type A. Dus gewoon doen ‘wat het volk wil’. Ik ben daar intens huiverig voor. Dit type democraat zou ik niet graag als gezagvoerder van dienst in mijn reddingsboot hebben na schipbreuk. Het volk (de schipbreukeling) heeft honger en dorst en wenst NU te eten en te drinken. Na 2 dagen zijn de voorraden bijna op en slaat men elkaar de hersens in om de laatste beetjes te bemachtigen. Geef mij maar een gezagvoerder die rantsoeneert en op voorhand al rekening houdt met een lang verblijf op zee. Democraat type B dus. E.e.a. laat onverlet dat er nogal wat democraten van type B voorkomen, die stiekem een percentage van de voorraad eten en drinken aan zichzelf en vrienden toebedelen.  Driewerf foei, maar altijd nog beter dan dagenlang te moeten vasten. Op een houtje bijten wordt alleen leuk gevonden door bevers.

Volgens Ankersmit hoeven wij niet bang te zijn voor populisme. Dit dient slechts ter bescherming van onze identiteit en ons ‘nationaal thuis’ in een globaliserende wereldorde. Hier raak ik van de leg. Moet ik bang zijn voor wereldorde? Op vakantie in China was ik vele uren vliegen verwijderd van mijn ‘nationaal thuis’ en ik ben zo’n eigenwijze opsodemieter die zijn identiteit met zich meedraagt. Heb ik mij daar op enig moment niet op mijn gemak gevoeld? Nee, geen seconde. Slechts in landen waar op dit moment nog ruimte is voor extreme opvattingen, past wellicht enige terughoudendheid. Maar ik wil daarbij de nadruk leggen op “op dit moment”. Niet uit te sluiten is dat vreedzame coëxistentie pas over enkele eeuwen geoptimaliseerd zal zijn, maar hoe eerder wij eraan gaan werken om dat te bereiken, hoe beter. Zowel grenzen dicht als ogen en oren dicht voor andere invloeden en culturen, zijn maatregelen van het type ‘korte termijn’. Ik heb geloof ik al eens eerder ‘verklapt’ dat ik met iets van 33 verschillende nationaliteiten heb mogen werken. Door mensen te behandelen zoals ik zelf behandeld zou willen worden, is dat steeds in goede harmonie verlopen. Soms bij zo’n ‘vreemdeling’ wel eens gegeten. Dat was dan geen stamppot, of biefstuk met doperwtjes, maar (meestal) wel lekker. Ben ik vervolgens elke dag dit ‘wel lekker’ gaan eten? Natuurlijk niet. Maar zelfs al zou ik wel elke dag iets van een andere verwegistan-keuken wegknabbelen, dan wil dat nog niet zeggen dat ik dan ook mijn nationale identiteit verlies. Ik snap soms een Limburger al niet en een Limburger mij niet, maar moet er daarom een extra grens worden ingesteld? In principe mogen van mij alle grenzen weg. Alleen nu nog even niet. We moeten echter wel streven naar het opheffen van alle grenzen. Volkomen onterechte superioriteitsgevoelens dienen eveneens afgebouwd te worden. Neem eens een duik in de bevolkingsaantallen wereldwijd en besef welke kant het opgaat. Of moeten we het tij keren door de boel rijkelijk te bestrooien met (atoom-) bommen. Halloooo!